Xe máy từ đâu tới ?

Để rườm rà thêm tình hình, xin trích wiki khái niệm quy hoạch đô thị để hiểu cơ bản về bộ môn hardcore này.

“Quy hoạch xây dựng đô thị là bộ môn khoa học kỹ thuật, xã hội, nhân văn, là nghệ thuật về tổ chức không gian sống cho các đô thị và các khu vực đô thị. Nó là nghệ thuật sắp xếp tổ chức các không gian chức năng, khống chế hình thái kiến trúc trong đô thị trên cơ sở các điều tra, dự báo, tính toán sự phát triển, đặc điểm, vai trò, nhu cầu và nguồn lực của đô thị, nhằm cụ thể hóa chính sách phát triển, giảm thiểu các tác động có hại phát sinh trong quá trình đô thị hóa, tận dụng tối đa mọi nguồn lực, và hướng tới sự phát triển bền vững. Các không gian đô thị, công trình hạ tầng kỹ thuật, công trình hạ tầng xã hội đô thị cần được quy hoạch phù hợp với phát triển tổng thể kinh tế – xã hội- môi trường, an ninh – quốc phòng.”

Nói cho zui thì quy hoạch đô thị gần giống với quy hoạch bo mạch máy tính. Ở đấy các tụ, các thiết bị đầu cuối nắm giữ những chức năng riêng được sắp xếp sao cho đảm bảo hiệu năng, giao thông nguồn theo các tiêu chí được định hướng trước tùy theo đặc thù của từng cái bo mạch. Nhưng để cái máy tính vận hành trơn tru thì bo mạch chủ đương nhiên phải đảm bảo các chức năng giao thông, công suất vận hành…

Công suất hoạt động của một thành phố được tính toán dựa trên số dân trong thành phố và khi định hướng quy hoạch phát triển dài hạn, các nhà quy hoạch sẽ tính toán số dân phát triển trong khoảng thời gian, ví dụ tầm 100 năm để đạt tới phát triển bền vững( một khái niệm hết sức trừu tượng :D),theo đó mà đưa ra những hướng quy hoạch dài hạn để buil cái bo mạch chủ đủ để cài cắm thêm các thứ khi hoặc động hết công suất (số dân của 100 năm tới).

Đặc thù của đa số các đô thị ở Việt Nam nhìn chung là tự phát. Không được phát triển dựa trên một tầm nhìn quy hoạch có sẵn theo kiểu hạ tầng đi trước, kinh tế theo sau. Ví dụ điển hình và có lẽ là sớm sủa nhất ở Vn về chuyện đô thị là khu phố cổ (cũ) Hà Nội. Khu phố này được hình thành tự phát theo cách rất tự nhiên của thị trường, thành khu phố bán lẻ đầu tiên ở Vn. Nhìn rộng rộng ra sẽ thấy nó chẳng khác gì một khu shopping mall ngoài trời đầu tiên ở Vn. Đến nay nó vẫn hoạt động ì ạch với đầy đủ các loại phương tiện từ lớn tới nhỏ, từ không động cơ di chuyển 5km/h, cho đến các loại động cơ hàng nghìn mã lực cùng nhau luồn lách qua những luồng giao thông vốn trước đây được xây dựng cho người đi bộ, xe kéo, xe trâu, ngựa… Buồn thay, cho đến giờ, mô hình bán lẻ bám đường này vẫn phát triển ngày càng rực rỡ, nhân rộng trên toàn cõi Việt Nam.

Việc chỉ có vài luồng giao thông nhỏ tải hầu hết các chức năng, từ đi mua bán lẻ, đưa con tới trường, tới công sở, ra chợ, đi cafe, đi ra công viên, đi đổ rác, hát karaoke, đi nhậu, đi biếu sếp hay đi tới nhà bồ nhí đều bị tiếp xúc nhau dẫn tới phải leo lên đầu lên cổ nhau mà đi. Nếu xem các luồng giao thông con người là các nguồn điện cấp cho từng loại thiết bị trong bo mạch chủ thì chắc chắn các đô thị Vn đã tự nổ tung từ lâu rồi. Những dòng điện âm, dương có cường độ khác nhau tiếp xúc nhau thì bị chập điện, bo mạch chủ cháy nổ là đương nhiên.

Tại sao phải là xe máy?

Nếu tổ chức một cuộc thi đi bộ giữa các thế hệ hiện đại và các thế hệ 100 năm trước thì chắc chắn phần thắng sẽ thuộc về người quá khứ. Chắn chắn tôi sẽ chọn xe máy nếu đoạn đường từ nhà ra chợ 300m không có vỉa hè cho người đi bộ, nếu phải đi bộ, bạn sẽ bị đối xử không khác một thằng ăn cắp đang trốn chạy khỏi những con chó hung tợn trên những con đường đầy bụi dưới nắng chói chan hay bì bõm với cứt nổi lềnh phềnh khi trời mưa. Thể chất của người Việt kém đại đa số thế giới không phải vì thiếu sữa mà là thiếu vận động. Bản chất ngành nghề càng ngày càng ít cần vận động, cộng với các đô thị Vn đã tướt bỏ quyền đi bộ nơi công cộng, cộng với tính lười biếng có sẵn trong mỗi chúng ta. Người Việt hiện đại đã được sinh ra kèm với chiếc xe máy, tiếng đứa bé Vn khóc oe oe đã pha một ít tiếng pô xe máy rồi. Nếu sống trong một đô thị đã được gọi là phát triển bền vững, bo mạch chủ đã được buil chuẩn. Bạn sẽ phải đi bộ rất nhiều bất chấp việc có thích hay không? Nhưng tại sao phải chọn đi xe máy khi bạn có thể vừa đi bộ ra trạm xe bus vừa có thể bắt bướm đuổi hoa dưới những tán cây xanh mát, vừa ngắm những cặp mông nguẩy lên xuống dưới anh sáng huyền ảo của mùa thu Hà Nội :D. Việc đầu tiên chánh quyền cần làm khi mong muốn khuyến dụ nhân dân rời xa xe máy là nghĩ đến người đi bộ. Trả lại quyền được đi bộ, quyền được đuổi bướm bắt hoa và ngắm những cặp mông tung tăng trong thành phố. Ví dụ như vừa rồi mr. Chung Con làm mấy chuyện rất được là tạo ra những khu đi bộ thí điểm (làm thật luôn đi cha) cuối tuần ở bờ hồ. Nhờ đây mà tình cha con tôi được làm sâu sắc thêm, tôi rất khoan khoái nhìn nó chạy thoải mái, lượm lá đá ống bơ trong những chiều cuối tuần

Lịch sử phát triển tới xe máy.

nhìn lại lịch sử hình thành đô thị thì có thể thấy xe máy là một hệ quả đương nhiên của nhà ống. Xe máy được lựa chọn vì nó đơn giản là rất tiện lợi để tiếp cận với tất cả các dịch vụ nhỏ lẻ hoạt động trong nhà ống. Từ việc ăn ở, đến kinh doanh, làm dịch vụ đều được dựa theo nhà ống mặt đường theo mô hình phố cổ HN. Xe máy được ưa chọn bởi nó là phương tiện cơ giới cá nhân nhỏ nhất, tiện lợi nhất và rẻ tiền nhất. Tất nhiên cái gì tiện lợi và rẻ tiền cũng đi kèm sự dễ giải. Xét từ mỗi cá nhân thì xe máy quả là tiện lợi, tính tiện lợi và dễ giải vượt ra khỏi khuôn khổ an toàn của luật giao thông. Xe máy dễ dàng đâm ngang,  rẽ dọc, luồn lách vào bất cứ ngỏ ngách nào đủ rộng cho người đi bộ. Dù có ý thức đến mấy thì người đi xe máy cũng dễ dàng phạm luật giao thông bởi tính cơ động của nó cho phép người dùng phi lên bất cứ vĩa hè nào, lấn qua làn trái để vượt đường nếu cần thiết. Có anh bạn người Do thái mới ngày đầu qua Vn đã phát biểu với tôi ngay rằng “giao thông của bọn mày thật ưu việt và tiện lợi vì mỗi cá nhân đều có thể đi lại dễ dàng bằng xe máy”. Tôi bảo anh cứ quan sát thêm lâu lâu rồi hẳn kết luận. Tôi hiểu rằng người dân sống trong hầu hết các đô thị đều có những bức xúc riêng về giao thông nơi đô thị đó. Rất khó để có thể cân bằng sự tiện lợi giao thông cho mỗi cá nhân với lợi ích chung của toàn đô thị.

Các đô thị đã đạt đến tầm phát triển bền vững ở Tây âu, Bắc mỹ vốn đã được kế thừa từ những chiếc xe ngựa bốn bánh có kích thước tương đương các loại oto bây giờ, cách tổ chức không gian ở , làm việc và tư duy về giao thông, kết nối hạ tầng cũng dễ dàng đi theo hướng phát triển từ xe ngựa bốn bánh đến xe động cơ hơi nước và xe xăng hiện đại. Quay lại Vn, từ việc đi bộ, xe người kéo đến xe đạp và lên đời thành xe máy trên cơ sở hạ tầng có sẵn không cần nâng cấp như một kịch bản rất rỏ ràng. Một giai đoạn nào đấy trong quá khứ, Vn đã từng có cơ hội để nâng cấp đô thị khi người Tây âu tới, những khái niệm quy hoạch đô thị đã ra đời. Nhưng chẳng may, sau khi làm cách mạng thành công, giới công nông quyết định đóng cửa đất nước. Bần nông chỉ có xe đạp và dần đc thay thế bằng honda cub thần thánh khi thị trường mở cửa, tuyến đường xe điện duy nhất ở Hn đc kế thừa từ người phương tây cũng bị dẹp bỏ, nhường lối cho xe máy, nhường lối cho sự bế tắc của chính quyền mới với tầm nhìn trống rỗng trong phát triển đô thị.

Thử nghĩ cách xa rời xe máy.

như đã dài dòng ở trên, giờ xin nêu ra vài hướng đi để từng bước chuyển đổi từ tư duy đến hành động, xoá bỏ được thói quen dùng xe máy, hay rộng hơn là phương tiện cơ giới cá nhân.

Người đi bộ,

tất cả các kế hoạch lớn lao khác chắc chắn sẽ phá sản nếu không trả lại được đôi chân cho người Vn, thuận tiện nhưng vô kỷ luật vì xe máy ảnh hưởng không ít đến cách tư duy tương tự của người Vn trong nhiều vấn đề của đời sống khốn khó. Nghĩ ngắn, làm vội và dẫm đạp lên nhau mà sống. Lan man quá nhiều đến vấn đề triết lý xàm sẽ chẳng đi đến đâu, nên quay lại chủ đề chính.

Nếu chính quyền không tạo ra những hành lang đi bộ đúng nghĩa trong bán kính từ nhà đến  các điểm ga xe bus, tàu điện thì việc cố gắng xây dựng hệ thống giao không cơ khí công cộng là vô nghĩa. Hay ít nhất , một hành lang đủ an toàn và riêng biệc cho xe đạp di chuyển trong những bán kính nhỏ đến trường học, chợ, bến trạm…Tất nhiên phải luôn đủ nơi gửi xe tử tế,    dịch vụ thông minh, gọn nhẹ. Tiến tới đối xử tử tế và ưu tiên người giao thông phi động cơ lên hàng đầu.

Xe bus,

đương nhiên là thứ không thể thiếu để phát triển giao thông công cộng. Nhưng xe bus thế nào?  Xem người đi là khách hàng để phục vụ hay chỉ là đám của nợ ngày nào cũng phải cõng. Điều kiện đường sá ngày xưa vốn cho xe trâu bò đi, giờ vẫn thế nhưng nhập nguyên con mẹc 53 chỗ tiêu chuẩn âu về chạy liệu có đúng ? nghiên cứu tự ráp những xe khổ đúng với người Vn, đường Vn và tình trạng giao thông cho trâu bò ở Vn. Chánh phủ thấy không đủ sức làm thì nên tư nhân hoá, xã hội hoá xe bus nội đô, hehe chánh phủ lại có thêm thời gian mà giữ nước, cố gắng sánh bằng năm châu :D.

Lớp đô thị thứ 2,

song song với những giải pháp ngắn hạn, nghĩ đến những cách làm hiệu quả dài hạn hơn . Việc phải nghĩ cũng giống xe máy, làm sao để người Việt thoát được nhà ống. Vì như đã rườm rà ở trên, nhà ống và xe máy giống một cặp đôi pê đê yêu nhau rất cuồng loạn. Sẽ rất khó để ở nhà ống mà không đi xe máy trong hoàn cảnh Vn, thật khó để chia đôi cặp pê đê này nếu không nghĩ cách để đừng sinh ra pê đê. ( chỉ là cách nói cho vui, mấy bạn pê đê đừng nhạy cảm)

Như những khu phố cũ, những quận nội thành cũ như ở Hà Nội hay Sài Gòn là những cái main board đã quá lạc hậu, đã quá cũ, nó được build lên như cách anh thợ điện tay ngang nhặt nhạnh các thứ ở chợ trời  ráp thành. Những khu phố bất khả quy hoạch bằng tiền vì nếu phải di dời đám nhà ống mặt tiền để mở rộng đường cho giao thông thì những con đường đắt nhất vũ trụ sẽ luôn nằm ở Vn. Cách khả dĩ nhất là chồng thêm một mainboard mới lến cái cũ đang có, giảm dần công suất giao thông trên lớp cũ. Giảm tải giao thông và nguồn tiếp cận cho các nhà ống, tiến tới tước bỏ khả năng làm kinh doanh của nhà ống mặt tiền, tự khắt thị trường bất động sản đầy mưu mẹo sẽ có cách hướng tiêu dùng về đúng hướng. Ví dụ như trục  đường Tôn đức Thắng, Tây sơn ở Hn, các bác cứ mạnh dạn tán thêm một lớp đường trên cao, mỗi bên đủ hai làn oto. Bần nông nhà ống lấn chiếm vô phép vô thiên (tchỉ cần tiền) hai bên đường tự nhiên mất mặt tiền kinh doanh mà lại phải chịu đựng tiếng ồn thì tự khắc suy nghĩ lại… Lúc này khả năng giải quyết nhà ống sẽ gọn nhẹ hơn nhiều :D, các bác tha hồ mua cả phường, cánh đồng sẽ trở nên xanh mướt với những chú bò kts lần nữa. Công cuộc xây nhà tầng và phát triển đô thị theo chiều thẳng đứng bắt đầu. Đành rằng những cánh rừng bê tông cứ thế mọc lên, chúng ta sẽ đuổi kịp với Sanh ga po, Hông Koong trong nay mai hehe, và ít nhất chúng ta không đạp lên nhau mà chạy như những bầy cừu lần nữa.

 

ps : người viết vẫn hằng ngày chen chúc cùng bầy cừu với xe máy 😀

 

Advertisements

About daysss


Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: