communication space và nghệ thuật không kiểu cách

Khi bắt đầu một dự án quy hoạch tôi thường rất sợ. Sợ không phải vì làm nhiều việc mà phải nghĩ nhiều hơn. Vẽ một công trình cho 1 người hay 1.000 người đơn giản hơn rất nhiều là vẽ ra một thành phố nhỏ. Việc tôi lại ngồi ở Việt Nam, Hà Nội mà vẽ một thành phố ở Châu Âu, khó khăn gấp bội.

Cứ nghĩ về những không gian xanh tôi tạo ra cho thành phố ở tây âu ấy mà nghĩ về sự nhược tiểu của đất nước mình, về nền văn hóa làng xã lạc hậu mà đất nước phải chịu trong thời đại toàn cầu này. Communication space (CS) là không gian khiến tôi đau đầu nhiều nhất khi muốn tạo ra yếu tố văn hóa trong một thành phố ở Châu Âu. Vì chính tôi, người đang thiết kế chúng chưa từng được sống như thế, chưa từng được lớn lên với một thành phố có CS.

Không gian giao tiếp làng xã Việt Nam là những cái đình với kiến trúc mái ngói, kèo gỗ nặng làm sức đè giữ cho tòa nhà đứng vững. Tự trong hình tượng nặng nề ấy đã toát lên một cảm giác quyền uy nhất định cho người giao tiếp trong công trình ấy. Nó mang đầy tính ra lệnh, áp đặt chứ không được nhẹ nhàng như ý nghĩa giao tiếp. Nơi ấy các cụ lý, cụ chánh đến lệnh cho làng giết thịt con trâu ăn lúa, cạo đầu con Thị Mầu hay bỏ ngục thằng Chí Phèo.

Cho đến ngày nay, khi đảng ta với búa liềm trên tay đã xây lên những quảng trường bao la với tượng các anh hùng chói lọi. Theo bước hai người anh cả to lớn, đảng vẽ ra những không gian rộng nửa hecta làm quảng trường, khiến chúng ta biến thành những con kiến khi bước vào đấy, với cảm giác kinh sợ bức tượng sừng sững xa lạ trước mặt, người công dân tốt CNXH sẽ luôn câm lặng và cúi đầu như bầy cừu.

Giá đất tăng dần, diện tích quảng trường cũng nhỏ dần và gần như biến mất hoàn toàn, ngay cả những công viên cũng tuyệt chủng sau đấy. Họ là bậc đại tài trong quy hoạch, họ biến những quảng trường cả hecta thành biến mất, họ biến cái nhu cầu được giao tiếp biến mất, chúng ta câm như hến…

Tôi lấy một ví dụ nhỏ để các bạn hiểu là chúng ta lạc hậu hơn loài người văn minh nhất tầm 2000 năm. Ví dụ là các thành phố La Mã cổ đại. Các thành phố luôn được quy hoạch bằng những con đường đi bộ lát đá rộng hơn khuôn bánh xe ngựa một tí, các tòa nhà tỉ lệ cao 2-3 tầng hài hòa, xen giữa đấy là các công viên nhỏ được mở ra ở những góc phố, ở đấy thường nhấn một đài phun nước bằng đá hay một gốc oliu già bên mấy cái ghế đá. Ở những công viên nhỏ này họ thường họp chợ vào cuối tuần, hay mọi người trong góc phố đấy gặp nhau vào buổi sáng cuối tuần mùa xuân uống cafe, tả với nhau về quyển sách hay mới đọc, hay cô điếm phố dưới rất hay… Với hệ thống thoát nước ngầm, hệ thống dẫn nước ngầm, thành phố tự nhiên sinh ra và tồn tại mãi đến thời nay mà vẫn luôn được gọi là rực rỡ văn minh.

Đơn vị không gian giao tiếp nhỏ nhất là căn phòng riêng, đơn vị không gian tối thiểu để một người có quyền được giao tiếp với bản thân họ. Chưa có một thống kê nào ở VN có bao nhiêu người có phòng riêng lúc vị thành niên nhưng tôi chắc rằng không nhiều quá 20% dân số. Các bạn tưởng tượng một đất nước với tầm 50 triệu người không có một không gian riêng để trốn thì giao thông sẽ thế nào ? Độ khinh bỉ nhau sẽ thế nào ? Độ thù ghét và chán nhìn thấy nhau phải như thế nào ?… Chúng ta mở lòng trong quán rượu, chúng ta say mèm về nhà và ngủ. Cuộc đời ngắn ngủi của chúng ta sẽ trải qua mau với chuỗi ngày cũ rích ấy. Các bạn thử đếm xem đã bao nhiêu ngày trong chuỗi ngày ấy các bạn được đi dạo với con bạn hay bồ nhí các bạn dưới tán cây trong công viên ? Các bạn được nói chuyện với những người xa lạ thoải mái và vui vẻ mà không phải đề phòng kẻ cắp.

Không có không gian chung giao tiếp, không có không gian riêng nghỉ ngơi. Chúng ta đang sống ở đâu ?

 

Advertisements

About daysss


2 responses to “communication space và nghệ thuật không kiểu cách

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: