Ăn gì, uống gì ở An Nam

Cố tình đặt một cái tít mang hơi hướm lịch sử để hút khách

Tôi hay nói đùa với mẹ “Nấu ăn là một nghệ thuật, ăn được không cũng là một nghệ thuật”. Vì đôi khi người được ăn phải chịu đựng thức ăn với một khuôn mặt hớn hở hệt như một nghệ sỹ biểu diễn. Đấy là những lúc gặp phải một đầu bếp tồi nhưng lại quá tự tin. Mẹ tôi thì luôn chắc rằng tôi là một nghệ sỹ thực thụ trong bếp.

Với một chút tự tin, tôi cũng công nhận khả năng cảm nhận thức ăn và tài nấu ăn của mình. Giống như một ca sỹ làng có ngoại hình xấu xí với giọng ca buồn thảm nhưng mê hồn. Tôi nghĩ mình là một đầu bếp như thế. Có một điều mà tôi chắc chắn là tất cả những nhà văn thành đạt và kém thành đạt đều có một gu thưởng thức nhất định. Đôi khi họ thi vị hóa bữa ăn vốn chẳng được sung túc lắm. Bằng cách thi vị hóa đấy, họ thấy mình quý phái hơn một chút với những thứ nghèo nàn mà họ có trên bàn với một nỗ lực phi thường.

Quay lại với đề tài ăn uống.
Tôi thường chọn nấu những món khá đơn giản vào cuối tuần với những gì mua được ở siêu thị gần nhà. Sống ở Hà Nội, (hay còn gọi là Thăng Long hay Kẻ chợ) phải hy sinh đôi chút về ăn uống vì ở đây không có nhiều sản vật cũng như cái gu ăn uống của người bản địa. Có thể tôi hơi chủ quan trong cách đánh giá của mình, nhưng thú thật tôi thấy đời sống của họ nghèo nàn như những gì có trên bàn ăn của họ mỗi ngày. Ví như món phở, tôi không phân biệt được đâu là phở gia truyền, đâu là phở ngon và thế nào là phở đểu. Tôi chỉ thấy một vị lờ lợ của mì chính và mùi rất buồn nôn trong các quán phở lâu đời ở Kinh thành. Có thể họ sẽ thấy bị xúc phạm một chút vì phở là niềm kiêu hãnh của họ trong văn hóa ẩm thực. Dù sao đi nữa thì tôi vẫn cho phép mình được dũng cảm phát biểu cảm nghĩ về món Phở một cách chân thật.

Tôi thường nấu món bò hầm với khoai tây và vài loại rau cải mua được ở siêu thị. Món này nấu đơn giản, chế biến nhanh và rất phù hợp với người sống một mình như tôi. Bí quyết để nấu món này ngon là ngâm thịt với một ít rượu đỏ hay thậm chí là bất cứ thứ rượu nào còn lại trong bếp. Thật ra những người thích nấu ăn là những người hay bị tự kỷ và rất đa nghi. Nhiều lúc họ không tin tưởng bất cứ món nào khác ngoài món do chính họ nấu. Họ biết chắc trong món ăn có cái gì và hương vị nó sẽ như thế nào là tùy, tùy vào gia vị họ còn lại trên bếp…

Ví dụ như món bò hầm quen thuộc của tôi, mỗi lần nấu tôi lại cho ra một vị khác nhau tùy thuộc vào rượu ướp thịt là vang đỏ hay vodka. Gia giảm hoặc tăng thêm hạt tiêu, ớt, củ hành và lá húng cũng khiến mùi vị nó biến đổi rất thú vị. Đôi lúc tôi thử nấu theo cách người Hungari nấu món bò goulash. Món này xuất phát từ các bộ lạc du mục Mông Cổ rồi du nhập vào Hung và thành một món quen thuộc ở các nhà hàng mạn đông bắc âu. Hình như họ đã cho vào một ít sữa tươi và bột khoai tây kèm các loại lá rau mùi. Dù sao thì tôi cũng đã tạo ra một công thức riêng cho mình với món bò goulash tuyệt ngon và cay nồng.

Ước mơ bé nhỏ của tôi khi sống ở những vùng xa miền duyên hải đấy là được ăn một con cá tươi thật sự. Tôi khá tự tin khi chế biến các món cá giống như tôi khai sinh ra các món cá. Một khúc cá thu ngừ tươi óng sẽ được rán hơi vàng trước khi rưới lên nó một hỗn hợp nước sốt chanh với rượu trắng kèm chút muối và tiêu với lá bạc hà băm nhuyễn. Thưởng thức món này bên bờ biển với cơm trắng và rượu vang trắng khiến tôi nổi hết da gà mỗi khi nhớ về nó.

Hay như cách tôi hay làm khi mua được vài con cá đối biển tươi nguyên ở chợ. Tôi nhồi một hỗn hợp được băm nhuyễn gồm lá cam, hành tím, lá nghệ tươi và quả óc chó rồi buộc nó lại bằng sợi lá cây sả rồi mang nướng trên than hồng. Ôi chao những món ngon có thể khiến bạn biến thành con thú háu ăn khi chợt nghĩ về nó.
Lần cuối cùng tôi làm món cá này là lúc ở Montenegro. Buổi sáng tôi đi xuống thị trấn uống cafe nóng và đi vào chợ mua nguyên liệu nấu ăn. Thực tình tôi không muốn nấu ăn vào lúc đi chơi hay du lịch. Vì hôm trước những người hàng xóm người hồi giáo tốt bụng đã đãi chúng tôi một bữa thịnh soạn theo cách của họ nên tôi hứa sẽ nấu cho họ một bữa theo văn hóa An Nam của tôi. Họ nướng món các thu ngừ muối rất mặn rồi rưới lên nó dầu oliu và tô điểm bằng quả kiwi trong vườn. Món này mặn đến nỗi tôi phải cố gắng kết thúc nó như một nghệ sỹ biểu diễn và say ngà ngà vì rượu nho và quả mận tím. Món truyền thống của người hồi giáo sống miền duyên hải hay ăn vào mùa thu đến hết mùa đông vì nó giữ thân nhiệt ổn định và rất nhẹ nhàng cho tiêu hóa. Trong bữa ăn tối đãi khách thường chỉ có đàn ông trên bàn ăn. Tất cả phụ nữ trong nhà đều đứng xung quanh phục vụ. Lúc hơi say tôi thắc mắc với chủ nhà tại sao mọi người không cùng ăn. Đấy là một câu hỏi khá vô duyên của tôi. Chủ nhà nói đấy như một nghi lễ của người hồi giáo khi có khách, đơn giản là phụ nữ phải chăm lo cho bữa ăn và quan sát khách có hài lòng hay không. Chúng tôi tráng miệng bằng bánh nướng phết mật ong và rượu ngọt làm từ củ của một loại cỏ. Cô con gái của chủ nhà giải thích về các vị trong bữa ăn truyền thống giống như cuộc đời một người. Họ phải trải qua mặn, đắng, cay và cuối cùng là ngọt. Đến lúc đấy tôi mới hiểu vì sao người hồi giáo luôn duy trì được văn hóa riêng của họ một cách tự tin và mạnh mẽ cho dù họ sống ở bất cứ đâu.

Quay về với món cá nướng của tôi. Tôi chuẩn bị nguyên liệu rất chuyên nghiệp như một bếp trưởng. Tôi chọn cá đối sông cho món nướng và cá thu cho món cháo. Hoa quả và nguyên liệu ở vùng này cực ngon và tươi giống như vừa được hái xuống. Tôi mua khá nhiều rau làm sa lát và vài thứ đậu để nấu món chè tráng miệng. Khó khăn nhất là tìm gạo để nấu cháo và tôi phải đi gần hết thị trấn mới tìm được nó trong một siêu thị nhỏ của người Tàu. Bữa ăn tối theo văn hóa An Nam của tôi thành công ngoài mong đợi. Bàn ăn có người Đức, Người Hồi giáo, Người Việt Nam, tất cả đều rất vui sướng thưởng thức các món ăn đến hết sạch. Bác hàng xóm hồi giáo là trưởng đồn công an kiêm luật sư của thị trấn đề nghị tôi bỏ nghề kiến trúc ở lại đây và mở một nhà hàng Việt Nam. Bác nói chắc chắn sẽ rất đông khách vì các món này vừa tươi ngon, dễ ăn và chế biến không quá phức tạp. Mọi người trên bàn ăn đều tán thành một cách nghiêm túc. Thậm chí bác trưởng đồn bắt đầu suy nghĩ về visa cho người Việt Nam lưu lại ở đấy. Sau vài cuộc điện thoại thì bác quả quyết với tôi là hoàn toàn không chút khó khăn cho việc ở lại. Tôi thì hứa sẽ chỉ vợ bác công thức nấu món cháo cá tuyệt hảo và sau đấy bác có thể tự mở một nhà hàng Việt Nam cho riêng mình.

Theo một vài tài liệu tôi được đọc thì cách ăn uống của người đằng ngoài khá phong phú ở những thế kỷ trước. Nó dần biến mất trong những năm bao cấp của chế độ cộng sản. Văn hóa ẩm thực ngày nay của người miền bắc chỉ còn lại rất ít trong những gia đình trí thức. Số đông còn lại thì dường như ăn tất cả những gì họ gặp trên đường miễn là có mỳ chính.

Dường như họ không để ý lắm đến chỗ ngồi ăn, thức ăn bẩn hay sạch và ai đang chửi nhau bên tai họ. Một cuộc sống tạp nhạp và xuề xòa đến buồn nôn.
Một phần để dẫn đến cuộc sống như thế là cách các gia đình miền bắc giáo dục con cái, đặc biệt là con gái. Tuyệt đại đa số những thiếu nữ không được giáo dục về cách ăn uống hay nấu ăn. Không được dạy cách cảm nhận một món ăn hay cách mua thực phẩm cho gia đình. Hầu hết họ quan tâm đến quần áo và trau chuốt bề ngoài sao cho hợp thời hay có gu để được lọt vào mắt xanh một anh Tây ba lô nào đấy. Nếu may mắn, họ sẽ có những đứa con lai xinh đẹp hơn họ. Cứ thế, ngày này qua ngày khác, họ chả có thứ gì chung với mảnh đất họ đang sống…

Rượu dâu tằm ngâm uống với đá là thứ nước uống khá dễ làm và phù hợp với khí hậu miền bắc. Nhưng bây giờ không còn nhiều người bán dạo trên phố nên thứ nước uống ngon lành chỉ còn trong trí nhớ của tôi. Những tối cuối tuần tôi thường cố gắng dành ít thời gian pha chế vài thứ giải khát và uống đến khi díp mắt lại trong cảm giác mát mẻ và thầm nghĩ, cuộc sống chắc sẽ khá vô vị nếu không được nhấm nháp một ngụm rượu và nuốt trôi vài con hàu tươi sống với nước cốt chanh. Thú vị hơn là được nằm trên bờ biển…

Advertisements

About daysss


11 responses to “Ăn gì, uống gì ở An Nam

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: